Led Nedir? Nasıl Seçilir?

Led Nedir? Nasıl Seçilir?

27 Aralık 2020 0 Yazar: Site Yöneticisi

Led, yarı iletken diyot kökenli ışık yayma özelliğine sahip bir devre elemanıdır. 1920’li yıllarda SSCB’de (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) keşfedildi ve 60’lı yıllarda Amerika kökenli olarak pratik kullanılabilir hale getirildi. Ancak bu tarihten sonra da ledin geliştirilmesi elbette durmadı. Özellikle bundan 10-15 yıl öncesinde artık evlerimizde de pratik olarak kullanabileceğimiz ledler piyasada oldukça yaygınlaştı.

LED Açılımı Nedir?

Light Emitting Diode (Işık yayn diyot) ismi ile piyasaya sürülen ledleri aslında diğer devre elemanlarından olukça farklı kılan ise bir yönlendirme veya kontrol yapmıyor, direkt olarak ışık yayıyor olmaları idi. Bu yüzden özellikle ışık, sahne ve şov dünyasının gelişimi ile birlikte 1990’lı yıllardan itibaren oldukça rağbet gördü.

LED Nerelerde Kullanılıyor?

Ledler özellikle sahne ışıklandırmaları, biraz daha loş seçilebilecek ortamlar ve ışığın belli bir açı ile dekoratif şekilde yayılması istenen ortamlarda vazgeçilmez bir devre elemanıdır.

Neden LED Tercih Edilmeli?

2000’li yıllara kadar kullanılagelen ve oldukça yaygın olan, ta ki Edison’un ampulü bulup yaygınlaştırmasından itibaren kullanımda olan akkor flamanlı ampullere büyük bir alternatif. Akkor flamanlı ampullerin elbette bir çok avantajı olduğu gibi bir kaç dezavantajı da mevcut. Özellikle çok fazla ısınmaları, kullanım ömürlerinin kısa olması ve çok hassas olmaları bunlara örnek olarak verilebilir. Ancak bunlardan daha da kötü yanı, çok fazla enerji tüketmeleridir elbette. 100 mumluk olarak tabir edilen bir akkor flamanlı ampulün saatte tükettiği enerji miktarı 100 Watttır. Bu da 10 saat gibi bir sürede 1000Watt gibi bir güç tüketimi yani 1KW (KiloWatt) gibi büyük bir güç tüketimi demektir.

Örnek olarak bulunduğunuz şehirde elektriğin ortalama KW fiyatı 0,60 TL der isek, 100 mumluk bir aydınlatmanın günde 20 saat açık kalması size günlük 1,2 TL, aylık ise 36 TL sadece aydınlatma maliyeti olarak yansıyabilir. Bu da bulunduğunuz hanede birden fazla ampulün yanması durumunda sadece aydınlatma için oldukça büyük bir maliyet demek oluyor.

Ancak LED aydınlatmaların ise 100 mumluk gücünde ışık için gerek duydukları tüketim miktarı 10-12 Watt / saattir. Yani saatte yalnızca 10-12 Watt elektrik harcarlar ve dolayısı ile eşdeğer akkor flamanlı ampullere nazaran +80-90 daha fazla tasarruf demektir. Aynı zamanda çok çok az ısınırlar ve ortalama ömürleri 10.000 ila 20.000 saattir. Yani kesintisiz açık kaldıklarında bile 2,5 – 3 yıl aralıksız yanabilirler. Açma kapama ömürleri ise bunun çok çok üzerinde 100.000 seferlere kadar çıkabilmektedir.

İşte bu sebepler ile günümüzde gittikçe yaygınlaşan led teknolojisi vazgeçilmez bir aydınlatma kaynağı olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Hangi Renk LED’ler Tercih Edilmeli?

Özellikle göz hastalıkları uzmanlarının ve araştırmacıların tercihi her zaman içiin gün ışığına en yakın renkler olmuştur. Bunların başında sarı (gün ışığı) ledler gelmekle birlikte kimi zaman çalışma ortamlarında beyaz ışık da tercih edilebilmektedir. Ancak beyaz ışığın her zaman için sarı ışığa göre daha fazla göz yorduğunu da eklemekte yarar var.

Son yıllarda uzmanların en önemli uyarısı ledlerin seçimleri yapılır iken özellikle mavi, kırmızı gibi özel renklerin tercih edilmemesi doğrultusunda. Zira bu renkler göz yorabildikleri gibi, bu renkler ortaya çıkartılır iken oluşan UV ışınları da gözün görme merkezi olan başta retina olmak üzere diğer kısımlarına da direk zarar verebildikleri çalışmalarla kanıtlamış durumda.

Özellikle bir göz hekiminden gözlük isterken bize sundukları “mavi ışığı kesen filtreli gözlükler” de temelde mavi ışığın zararları doğrultusunda bize fikir verebilmelidir. Gözlerimizin direkt olarak mavi ışık ile buluşması oldukça zararlı olabilmektedir.